Skip to content

Về Phan Rang thăm làng dệt tay Mỹ Nghiệp

September 29, 2013

Về Phan Rang thăm làng dệt tay Mỹ Nghiệp

Cách thị xã Phan Rang (Ninh Thuận) 12 km về phía đông nam, làng dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp (thị trấn Phước Dân, huyện Ninh Phước) nổi tiếng với nghề dệt thổ cẩm truyền thống.


Làng dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp từ lâu đã trở thành điểm tham quan du lịch làng nghề

Bà con tại đây gọi làng với cái tên Chăm là Ca Klaing, nhưng từ thời vua Bảo Đại, vùng quê nổi tiếng với nghề dệt thổ cẩm truyền thống này chính thức mang tên Mỹ Nghiệp. Làng còn được công nhận là một trong những làng nghề cổ nhất Đông Nam Á.

Chẳng biết ai là tổ nghề, nhưng bà con truyền lại chính bà mẹ xứ sở trong văn hóa tâm linh của người Chăm đã truyền lại nghề này cho một đôi vợ chồng trong làng, mà sau này chính là làng Mỹ Nghiệp.

Người dân tự trồng bông làm nguyên liệu sản xuất, dùng phẩm nhuộm có gốc thực vật và dùng các khung gỗ, tre thô sơ làm công cụ tạo ra các tấm thổ cẩm độc đáo.


Phụ nữ là nhân lực chính dệt thổ cẩm

Các công đoạn của việc trồng bông, cán bông, kéo sợi và dệt cũng như chất liệu, hoa văn, bí quyết phối màu hay màu nhuộm đều được truyền lại từ thời ông bà. Màu sắc của chỉ, sợi dệt được làm hoàn toàn tự nhiên.

Thí dụ để có màu đen, người dệt dùng chùm bầu, nhuộm tẩm thổ cẩm sau đó ngâm trong bùn non bảy ngày đêm. Muốn tạo màu đỏ thì nhờ mủ cây cánh kiến, muốn có màu xanh thì chọn lá, vỏ cây chàm…


Xa cuộn chỉ thô sơ giúp tạo những con chỉ để dệt

 
Khung gỗ tre thô sơ dựng thành dàn xếp sợi, giúp nghệ nhân dệt thổ cẩm

Thổ cẩm ở đây có sức hấp dẫn đặc biệt do do hoa văn độc đáo và phong phú, đa dạng. Bên cạnh những hoa văn cổ thể hiện sự quý phái, sang trọng như Văn thần đèn, Siva, Rồng trời, bà con còn sáng tạo những hoa văn mới lạ như hoa văn con voi Tây Nguyên, hay hoa văn hoa mai của người Kinh, kết hợp các chất liệu như sợi tổng hợp, kim tuyến làm cầu vồng đủ sắc màu.

Sản phẩm ban đầu chủ yếu dùng làm trang phục cho người quá cố, số ít dùng phục vụ cho phong tục tập quán địa phương và sau đó bán cho đồng bào Tây Nguyên. Người dân tại làng cũng tận dụng lúc nông nhàn để sản xuất.

Những năm gần đây, mặt hàng này vừa tiêu thụ trong nước vừa được xuất khẩu sang thị trường nhiều nước với những sản phẩm đa dạng hơn như khăn, áo, túi xách, ví, cà vạt, khăn trải bàn, trải giường…

Hiện từ sợi chỉ đến phẩm nhuộm sử dụng làm nguyên liệu cho nghề dệt thổ cẩm đều có trên thị trường, nên nghệ nhân tại Mỹ Nghiệp không còn phải thực hiện tách hạt lấy bông, cuộn, ngâm đập, nhuộm… Tuy nhiên, bà con vẫn dệt vải hoàn toàn theo phương thức thủ công truyền thống, không có bóng dáng thiết bị máy móc nào.


Nam giới chủ yếu chịu trách nhiệm cắt may sản phẩm

Đến Mỹ Nghiệp, du khách sẽ tận mắt chứng kiến những người phụ nữ Chăm cần mẫn luồn từng sợi chỉ dệt thổ cẩm, có khi mất mấy ngày mới xong. Cả làng hiện có hơn 500 thợ dệt lành nghề. Nhiệm vụ dệt vải dành cho phụ nữ, còn nam giới thì cắt may thổ cẩm thành những sản phẩm cung cấp cho thị trường.

Không chỉ cung cấp cho người mua một sản phẩm độc đáo, bà con còn coi đây là một trong những phương thức duy trì một ngành nghề được truyền giữ bao đời nay trong cộng đồng người Chăm.


Một số sản phẩm thổ cẩm tại làng Mỹ Nghiệp

Bài, ảnhKim Dung

No comments yet

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: