Skip to content

Cần lắm, một lễ hội văn hóa U Minh

July 17, 2012

Rừng tràm U Minh là một trong những khu rừng ngập nước lớn trên thế giới. Do đặc điểm riêng về đất, nước, khí hậu, hệ sinh thái tự nhiên của vùng rừng ngập mặn – lợ này, ở khu vực rừng U Minh và các vùng ven rừng từ lâu đã hình thành những nét văn hóa trong sản xuất, sinh sống của người dân nơi đây với đặc trưng không thể lẫn vào đâu được.


Đất lành phương Nam

    Nét đặc trưng đó thể hiện trên rất nhiều lĩnh vực, hình thức. Từ những phương tiện đi lại và sản xuất như xuồng ba lá, xuồng cui… các dụng cụ đi rừng, ăn ong, dụng cụ sản xuất như cái chà gạt, cây mác rừng, cái gùi, cây phảng phác cỏ, dụng cụ cấy gặt và đập lúa; dụng cụ đánh bắt cá tôm như đăng, đó, lờ, lọp, trúm, xà nen, xà vi, các loại hầm đắp ngang mương bắt cá vào mùa nước rọt… ngay cả cách cắm câu, cắm cá, bắt lươn cũng thật phong phú: nào câu rê, câu thượt, câu cắm, câu thả, câu giềng với mồi chết, mồi chạy… đủ kiểu. Hầu hết nguyên liệu làm ra các dụng cụ trên đều có ở  U Minh như tre, trúc, sợi mây, sậy, gỗ rừng… Có thể nói, đây là một bảo tàng phong phú và sinh động về văn hóa đời sống U Minh, mà người ở  phương xa không thể nào tưởng tượng nổi.


Đánh bắt cá bằng chài của người dân U Minh

    Quá trình khai phá vùng đất này đã hình thành nên những nét văn hóa mở đất. Đó là sinh hoạt của những đoàn phong ngạn, những bạn đường củi, đường câu. Và trong cái lạnh của đêm rừng, của gió biển, những bạn câu gom lại với nhau, xuồng bên xuồng, cất lên những lời tâm sự, những câu than vãn về thân phận, với cái vốn đơn sơ mộc mạc về âm nhạc, về thơ ca. Lâu dần những bài biện trở  thành những biến tấu, những cải biên ngẫu hứng, thành bài vọng cổ dây Rạch Giá, ngọt lịm chất giọng đồng bằng miền Tây, trong tiếng đàn ghi-ta phím lõm, câu vọng cổ dân dã của những tay đàn mà bàn tay hằn vết chai do cầm phảng, cầm búa quanh năm…


Xuồng ba lá chiếm một vị trí quan trọng trong đời sống của người dân U Minh


Thảm thực vật ven rừng U Minh

    Văn hóa phi vật thể của đất U Minh cũng thật đa dạng. Qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ đã xuất hiện nhiều tác phẩm văn học như: âm nhạc, tiểu thuyết, ký sự, sân khấu, điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh… ca ngợi sự giàu có của U Minh, những đặc trưng đáng chú ý nhất trong quá trình mở đất, đặc biệt là cuộc kháng chiến chống xâm lược để  bảo vệ vùng đất đặc biệt này. Trong đó có những tác phẩm đã vượt khỏi biên cương để  đến với nhân dân các nước. Từ đó càng làm cho thế giới biết rõ hơn về cuộc kháng chiến của dân tộc ta.


Đoàn phong ngàn đang khai thác mật ong

    Trong kháng chiến chống Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, đất U Minh cũng đã thể hiện bản chất quật cường. Chiến khu U Minh đã từng là nỗi kinh hoàng của kẻ thù, ngàn ngàn tên địch cùng với bao khí cụ, vũ khí chiến tranh hiện đại đã bị chôn vùi nơi đây. Cuộc kháng chiến ở  đây cũng có những hình thái rất đặc trưng so với nơi khác. Nếu được tái hiện, phục dựng đúng đắn, chân thật, sẽ có tác dụng giáo dục to lớn cho thế hệ trẻ hiện nay và mai sau; đồng thời cũng làm cho thế giới một lần nữa hiểu rõ hơn về vùng đất phóng khoáng và anh hùng này.

    Hiện nay, U Minh trong quá trình thay đổi về cơ cấu sản xuất, về bộ mặt nông thôn, về đời sống vật chất, về văn hóa. Rừng U Minh đã được công nhận là rừng quốc gia và U Minh đã trở  thành một địa chỉ du lịch. Để  thu hút nhiều hơn nữa khách du lịch đến với U Minh, chắc chắn phải làm nhiều việc. Tuy nhiên có một việc trong tầm tay, rất có ý nghĩa, tác dụng rất lớn, có thể sớm được thực hiện: đó là nên tổ chức một lễ hội văn hóa U Minh. Lễ hội này sẽ tái hiện một cách đầy đủ không gian sản xuất, làm ăn sinh sống, là những hoạt động khác của U Minh trong quá trình mở đất, giữ đất, và khai thác tiềm năng to lớn của vùng đất này qua nhiều thế kỷ. Đây là công việc tỉnh hoàn toàn có thể chủ động thực hiện, với sự giúp đỡ của các ngành chức năng của trung ương. Ý nghĩa về kinh tế, lịch sử, xã hội thì đã rõ và đặc biệt là ý nghĩa về mặt văn hóa khi địa danh U Minh đã vượt qua ngoài không gian quốc gia.


Lọp và lờ là những công cụ bắt cá của người dân U Minh

    Tổ chức lễ hội văn hóa U Minh là động thái vô cùng cần thiết, là tạo ra một đột phá, điểm nhấn, là sự kiện tập trung lớn để mở  đầu và thu hút một dòng chảy khách du lịch, kể cả khách trong nước và ngoài nước. Khách đến lễ hội sẽ đi ăn ong, cắm câu, đặt trúm, đặt lờ, giăng lưới, câu cá… càng nhiều động thái sản phẩm du lịch càng giữ được chân khách lâu hơn, đời sống dân cư trong vùng sẽ có điều kiện nâng lên. Và quan trọng hơn, văn hóa vật thể và phi vật thể U Minh sẽ có điều kiện lan xa.

    Để thực hiện được điều này, trước hết cần có những người am hiểu lịch sử, con người, văn hóa U Minh.  Để phục dựng được một không gian và nội dung có sức thuyết phục lôi cuốn người xem đến với lễ hội, cần xây dựng một kế hoạch khả thi, một kịch bản khoa học và một lộ trình hợp lý, bởi việc tái tạo một không gian U Minh từ hàng trăm, hàng chục năm trước cần đảm bảo chính xác theo tiến trình lịch sử.

    Cùng với văn hóa miệt vườn, văn hóa U Minh là một đặc trưng tiêu biểu của văn hóa thời mở đất, của văn hóa đất phương Nam. Vì vậy một lễ hội văn hóa không chỉ cho quá khứ, cho người hiện tại, mà cái chính là trân trọng lịch sử. Và việc tổ  chức một lễ hội là nên làm ngay, nếu không muốn thời gian làm phai nhòa hết con đường đã đưa chúng ta đến hiện thực hôm nay.

    Lễ hội văn hóa U Minh, việc cần làm hiện tại, nhưng chính là gởi thông điệp đầy ý nghĩa và trách nhiệm đến các thế hệ tương lai.

Nguồn: VIỆT THANH – HUỲNH LÂM _baoanhdatmui.vn

No comments yet

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: